.

.
جنبش دانشجویی اسلامی در ایران
نوشته شده توسط در ساعت 04:33 ب.ظ

می‌توان نخستین طلایه‌های پیدایش رایش اسلام گرایی در دانشگاه را به اوایل دهه بیست و تاسیس انجمن اسلامی دانشجویان دانشکده پزشکی مربوط دانست که در ادامه در دانشکده‌های مثل فنی نیز گسترش یلفت. اما برای تبدیل این گرایش به گفتمان هژمون جنبش دانشجویی بایستی سه دهه صبر پیشه می‌کرد. نهضت ۱۵ خرداد خمینی هم در تقویت این تفکر نوپا نقش بارزی داشت.

 

جنبش دانشجویی را نمی‌توان بطور مستقل بررسید و طبعاً رشد اسلام گرایی در فضای عمومی فعالیت‌ها و مبارزات بر فقضای دانشجویی در این راستا اثر گذاشته‌است.

 

در این برهه‌است که شاهد بروز گروههایی چون نهضت آزادی که با نوعی تلفیق اندیشه اسلام گرایی و منش لیبرالی جبهه ملی شکل می‌گیرد در کنار گروههایی چون سازمان مجاهدین خلق ایران با اندیشه بین اسلام گرایی با منش مارکسیستی حزب توده هستیم. این مشاهدات در واقع بیانگر میل به شاخص‌های فعالیت اسلام گرایی است و بیش از آنکه این گروهها از اسلام گرایان به نفع تفکر لیبرالی و مارکسیستی یلرگیری کنند، یارگیری از لیبرال منش‌ها و مارکسیستها به نفع جریان اسلام گرایی محسوب می‌گردد.

 

 

جنبش دانشجویی نیز علی اقاعده در تحت تاثیر فضای عمومی خصثوصاً فضای اسلام گرایانه طبقه روشنفکر و متوسط قرار داشته، بطوری که زمانی که در سال ۵۶ بطور مشهود رشد شاخصه‌های تفکر اسلام گرایی در جامعه مشاهده می‌شود، جنبش دانشجویی نیز به همان راه متمایل می‌گردد.

 

در خرداد ۵۶ بود که برای اولین بار مراسم بزرگداشت ۱۵ خرداد در کوی دانشگاه تهران برگزار شد، و دانشجویان دانشکده اقتصاد در کلاس‌های خود دقایقی به احترام شهدای ۱۵ خرداد سکوت کردند. با فاصله کمتر از دو هفته از آن علی شریعتی که تفمرش نفوذ زیادی در بین مردم و خصوصاً روشنفکران و دانشجویان داشت به طرز مشکوکی درگذشت. این حوادث بود که باعث شعله ور شدن آتش زیر خاکستر جنبش دانشجویی می‌شد. کمتر از پنج ماه بعد از آن مصطفی خمینی فرزند ارشد روح الله خمینی رهبر انقلاب به طرز مشکوکی کشته شد.

 

البته این رشد اسلام گرایی در جامعه همراه با رشد نمادهای ظاهری اسلام گرایی هم بود. در این برهه بود که گرایش روزافزون به حجاب و پوشش اسلامی در جامعه مشاهده می‌شود. مشارکت گسترده بالاخص دانشجویان در مراسم‌هایی چون نماز جماعت و تجمعات دینی-مذهبی نیز از این جمله‌است.

 

دلیل این گرایش تصاعدی به اسلام گرایی را شاید بتوان اینگونه بیان کرد که شاید این گفتمان همان سنتزی بود که جامعه در این مدت دنبالش بود، راهی بین رادیکالیسم سیاسی و ایمان دینی.

 

در حرکت بازگشت به خویشتن اسلامی انقلاب اسلامی، جنبش دانشجویی در کنار مردم و همگام با روشنفکران و طبقه متوسط هویت اسلامی خویش را بازیافت و این تفکر به عنوان گفتمان هژمون شناخته شد.

 وبلاگ دانشگاه برتر و آینده ایران - Www.Higher-Uni.MihanBlog.Com

در فضای انقلابی دهه پنجاه و بالاخص پس از انقلاب، انجمن‌های اسلامی رهبری جنبش دانشجویی را در اختیار گرفتند. شکل گیری اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان و سازمان دانشجویان مسلمان که به پیدایش دفتر تحکیم وحدت انجامید راه را در این راستا صاف کرد.

 

از سوی دیگر همراه با تسخیر سفارت آمریکا این تشکل به صورت بلامنازع بر رقبای خود غلبه کرد. انقلاب فرهنگی بود که پازل قدرتنمائی تحکیم را در دانشگاهها کامل کرد. با اینکه تحکیم، موسس این تفکر نبود، اما با قرار گرفتن بر اوج هدایت جنبش دانشجویی را برای سالیانی در اختیار گرفت.

 

محتوای گفتمان این سالها به کلیدواژه‌هایی نظیر عدالت در سیاست داخلی و مبارزه با امپریالیسم در سیاست خارجی تاکید می‌کند، طرفدار اقتصاد متمرکز دولتی برای برقراری هر چه بهتر عدالت است، مصادره زمین‌های زمین داران بزرگ برای توزیع میان دهقانان و روستائیان را می‌خواهد، مخالف مدارس خصوصی ایت و از نهضت‌های آزادیبخش اسلامی در جهان طرفداری م یکند و به اصطلاح خود «خط امامی» است. از ویژگی‌های بارز این مقطع تاکید بر جنگ فقر و غنا از یکسو و حمایت از اسلام ناب محمدی در برابر اسلام آمریکایی از سوی دیگر است.

 

بجز ایام انقلاب و سالهای نخستین آن بخصوص ۵۸-۱۳۵۶ و بالاخص در برهه تسخیر سفارت آمریکا و انقلاب فرهنگی که جنبش دانشجویی در حالت فوران و آشکارگشتگی قرار داشت می‌توان گفت که این موج از جنبش دانشجویی در حالت نهفتگی بوده‌است.

 

در این برهه‌است که جنبش دانشجویی فرصت را جهت تحقق آرمانهای چندساله اش مغتنم می‌شمرد و خصوصاً در سالهای ۶۱-۱۳۵۹ همراه با نظام در راستای تحقق اهداف انقلاب گام بر می‌دارد. هسته‌های اولیه نهادهای انقلابی چون سپاه پاسداران و جهاد سازندگی از دانشجویان یارگیری م یکنند. و دانشجویان تمام توان خود را در راه حفظ انقلاب و سازندگی و رشد ایران و غلبه بر عقب ماندگی مصروف می‌دارند. همچنین بسیاری از فرماندهان جوان جنگ از دانشجویان بودند.

 

در این سالها جنبش دانشجویی، آرمانخواه، عدالت طلب، استکبارستیز، مخالف سرمایه داری، طرفدار جنبش‌های اسلامی جهانی، یاور فقرا در جنگ علیه اغنیاء، استقلال طلب و اسلام سیاسی خواه بود.

 

البته دوره نهفتگی جنبش دانشجویی در در این برهه، یکنواخت نیست، چه اینکه هم سالهای پر جنب و جوش دهه شصت را شاهدیم و هم بی تحرکی و حتی سیاست گریزی سالهای نخست دهه هفتاد را ملاحظه می‌کنیم.

 

در گفتمان آن هم انسجاو و وحدت تام وجود نداشته، بلکه همواره شاهد بروز خرده گفتمان‌ها و گفتمان‌های فرعی نیز بوده‌ایم.

 

از نکات جالب در این موج جنبش دانشجویی، میل دفتر تحکیم به عنوان رهبر جنبش دانشجویی کشور به بازیهای رسمی سیاسی و مشارکت در قدرت به عنوان سبه حزب سیاسی است کهدر تاریخ جنبش دانشجویی بی سابقه بوده‌است.

 

شاید چند دهه چپ گرایی شدید در کنار نزدیک شدن بیش از حد جنبش به حاکمیت، سنتزی را ایجاد کرد که از ان یک چرخش ایدئولوژیک شدیداً متمایل به راست لیبرالی نتیجه شد و حتی در راستای نفی بخش قابل توجهی از گذشته چپ گرایی خود گام برداشت و راست گرایی پیشه کرد.

منبع: ویكی پدیا


مرتبط با : جنبش دانشجویی